Trạm Nước Thô Là Gì? Vai Trò Cấu Trúc Và Các Chỉ Tiêu Cần Quan Trắc
- 1. Khái niệm trạm nước thô là gì?
- 2. Cấu trúc và nguyên lý hoạt động của một trạm nước thô
- 3. Tại sao cần quan trắc chất lượng nước thô?
- 4. Các chỉ tiêu cần quan trắc tại trạm nước thô
- 4.1. Quan trắc liên tục – online (dùng thiết bị đo tại chỗ)
- 4.2. Quan trắc định kỳ trong phòng thí nghiệm
- 5. Ứng dụng hệ thống quan trắc nước thô tự động
Trong mọi hệ thống cấp nước – từ quy mô đô thị đến khu công nghiệp – trạm nước thô là mắt xích khởi đầu, nơi quyết định chất lượng và lưu lượng của toàn bộ chuỗi xử lý phía sau. Dù ít được chú ý so với các nhà máy xử lý nước hiện đại, nhưng nếu nước thô đầu vào bị ô nhiễm, biến động hoặc không được kiểm soát chặt chẽ, toàn bộ quy trình sản xuất nước sạch sẽ gặp rủi ro: chi phí xử lý tăng cao, tuổi thọ thiết bị giảm và nghiêm trọng hơn là ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng.
Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ trạm nước thô là gì, được cấu tạo và vận hành như thế nào, tại sao cần quan trắc chất lượng nước thô một cách liên tục và đâu là những chỉ tiêu quan trọng cần theo dõi.
1. Khái niệm trạm nước thô là gì?
Trạm nước thô là công trình đầu mối của hệ thống cấp nước, có nhiệm vụ thu gom, lọc thô và bơm nước từ nguồn tự nhiên (sông, hồ, giếng, kênh…) để cấp cho nhà máy xử lý nước sạch. Đây là khâu đầu tiên trong chuỗi xử lý, đảm bảo đủ lưu lượng và chất lượng nước đầu vào cho quá trình xử lý phía sau.
Trong bối cảnh đô thị hóa nhanh và nhu cầu sử dụng nước sạch ngày càng tăng, trạm nước thô đóng vai trò chiến lược trong việc đảm bảo an ninh nguồn nước, tối ưu chi phí xử lý, đồng thời góp phần vào việc quản lý bền vững tài nguyên nước.
2. Cấu trúc và nguyên lý hoạt động của một trạm nước thô
Một trạm nước thô điển hình thường bao gồm các thành phần sau:
Cửa thu nước: Đây là nơi tiếp xúc trực tiếp với nguồn nước mặt hoặc nước ngầm, được thiết kế để hút nước liên tục hoặc theo chu kỳ vào nhà máy.
Song chắn rác: Thiết kế dùng để loại bỏ những vật cản lớn như cành cây, túi nilon, rác nổi,... . Song chắn rác có thể là loại thủ công hoặc tự động (dạng băng tải, dạng quay)
Bể lắng sơ bộ (nếu có): Dùng để tách sơ các cặn lơ lửng, cát sỏi và phù sa trước khi đưa nước vào hệ thống bơm giúp kéo dài tuổi thọ cho thiết bị và giảm tải cho các bước xử lý sau.
Trạm bơm nước thô: là nơi lắp đặt các tổ máy bơm, thường sử dụng bơm ly tâm hoặc bơm trục đứng, đảm bảo lưu lượng nước thô được cấp ổn định theo đúng công suất thiết kế. Trong nhiều hệ thống, trạm bơm còn được trang bị thêm các máy bơm dự phòng để vận hành liên tục khi có sự cố và hệ thống điều khiển biến tần giúp điều chỉnh tốc độ bơm linh hoạt.
Hệ thống ống dẫn nước: đóng vai trò vận chuyển nước thô từ trạm bơm đến nhà máy xử lý, có thể sử dụng đường ống kín hoặc kênh hở tùy theo địa hình và thiết kế công trình. Các vật liệu được sử dụng phổ biến bao gồm gang dẻo, HDPE hoặc bê tông cốt thép, đảm bảo độ bền cơ học cao, chống ăn mòn và phù hợp với lưu lượng lớn.
Thiết bị đo đạc và điều khiển: được tích hợp để giám sát quá trình vận hành một cách chính xác và liên tục. Các thiết bị như cảm biến lưu lượng, cảm biến mức nước được lắp đặt tại các điểm quan trọng trong hệ thống. Toàn bộ dữ liệu có thể được kết nối với hệ thống SCADA hoặc nền tảng IoT, giúp điều hành từ xa, phát hiện sớm sự cố và nâng cao hiệu quả quản lý vận hành trạm nước thô.
Trạm bơm nước thô
3. Tại sao cần quan trắc chất lượng nước thô?
Giám sát chất lượng tại trạm nước thô đóng vai trò then chốt trong vận hành hệ thống cấp nước an toàn và hiệu quả. Dưới đây là những lợi ích thiết thực mà quan trắc mang lại:
-
Phát hiện sớm ô nhiễm nguồn nước: Nguồn nước thô có thể chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố như nước thải sinh hoạt, hoạt động sản xuất công nghiệp, thuốc bảo vệ thực vật hoặc dòng chảy mặt. Việc quan trắc liên tục giúp phát hiện kịp thời các sự cố như nhiễm mặn, ô nhiễm hữu cơ, tảo nở hoa hay vỡ tuyến ống thu nước.
-
Tối ưu hóa vận hành nhà máy xử lý: Dữ liệu chất lượng nước đầu vào cho phép điều chỉnh liều lượng hóa chất xử lý một cách hợp lý. Nhờ đó, giúp tiết kiệm chi phí vận hành, nâng cao hiệu suất xử lý và giảm thiểu lượng bùn phát sinh.
-
Tuân thủ yêu cầu pháp lý: Các quy định như QCVN 01-1:2024/BYT yêu cầu kiểm tra định kỳ chất lượng nước thô nếu sử dụng cho mục đích cấp nước sinh hoạt.
-
Bảo vệ thiết bị và hạ tầng: Nước thô chứa cặn, sắt, mangan hoặc các tạp chất ăn mòn có thể làm giảm tuổi thọ của máy bơm, đường ống và van điều khiển. Việc quan trắc giúp phát hiện sớm các thông số vượt ngưỡng để kịp thời xử lý, tránh hư hỏng hoặc gián đoạn cấp nước.
4. Các chỉ tiêu cần quan trắc tại trạm nước thô
Tùy vào mục đích sử dụng nước và yêu cầu của từng hệ thống, các chỉ tiêu quan trắc được chia thành hai nhóm:
4.1. Quan trắc liên tục – online (dùng thiết bị đo tại chỗ)
|
Chỉ tiêu |
Ý nghĩa |
|
Độ đục (Turbidity) |
Đánh giá mức độ cặn lơ lửng trong nước |
|
pH |
Giám sát ăn mòn, kết tủa hoặc phản ứng hóa học |
|
Độ dẫn điện (EC) |
Phát hiện nước nhiễm mặn hoặc nhiễm hóa chất |
|
Oxy hòa tan (DO) |
Phát hiện tình trạng yếm khí, phân hủy hữu cơ |
|
Ammoni (NH4+) |
Cảnh báo ô nhiễm hữu cơ, nước thải xâm nhập |
|
TOC/COD |
Giám sát chất hữu cơ tổng thể |
|
Nhiệt độ |
Ảnh hưởng đến phản ứng sinh học và vật lý |
|
Lưu lượng – mực nước |
Theo dõi hiệu suất bơm và nguồn nước |
4.2. Quan trắc định kỳ trong phòng thí nghiệm
|
Nhóm chỉ tiêu |
Ví dụ |
|
Vi sinh |
Tổng Coliform, E. coli |
|
Kim loại nặng |
As, Fe, Mn, Pb, Hg |
|
Chất dinh dưỡng |
Nitrat (NO3-), Phosphat |
|
Hóa chất độc hại |
Thuốc bảo vệ thực vật, hydrocarbon thơm |
|
TDS – Tổng chất rắn hòa tan |
Đánh giá độ khoáng, khả năng gây đóng cặn |
Theo QCVN 01-1:2024/BYT, các nhà máy nước sinh hoạt cần kiểm tra tối thiểu 62 chỉ tiêu nước thô – bao gồm cả 2 nhóm trên.
5. Ứng dụng hệ thống quan trắc nước thô tự động
Trong các hệ thống cấp nước hiện đại, việc tích hợp hệ thống quan trắc tự động và giám sát từ xa ngày càng trở thành xu hướng tất yếu nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và đảm bảo chất lượng nguồn nước đầu vào. Một hệ thống hoàn chỉnh thường bao gồm:
-
Cảm biến đo online được lắp đặt trực tiếp tại cửa thu hoặc đầu tuyến ống hút, giúp ghi nhận tức thời các thông số như pH, độ đục, độ dẫn điện, oxy hòa tan, amoni…
-
Dữ liệu được truyền liên tục về trung tâm điều khiển thông qua hệ thống SCADA hoặc nền tảng IoT, cho phép theo dõi từ xa theo thời gian thực và hỗ trợ ra quyết định kịp thời.
-
Chức năng phân tích xu hướng và cảnh báo tự động, giúp phát hiện sớm sự cố bất thường như ô nhiễm, xâm nhập mặn hoặc thay đổi bất thường về lưu lượng và chất lượng nước.
-
Tích hợp với phần mềm quản lý và theo dõi dữ liệu quan trắc, điển hình như AQUA-WEBSERVER – nền tảng do Aquaco phát triển, cho phép trực quan hóa số liệu, theo dõi đa điểm, xuất báo cáo tự động và đồng bộ hóa với Cổng dữ liệu quốc gia của Bộ Tài nguyên và Môi trường.
Có thể nói, đầu tư vào trạm nước thô và hệ thống quan trắc là nền tảng cho hệ thống cấp nước bền vững.
Một trạm nước thô không chỉ là nơi bơm hút nước đơn thuần, mà còn là hàng rào bảo vệ nhà máy xử lý và người tiêu dùng cuối cùng. Việc tự động hóa quan trắc, kết hợp với phân tích dữ liệu, giúp các đơn vị cấp nước nâng cao chất lượng, giảm chi phí, đồng thời đáp ứng yêu cầu quản lý ngày càng nghiêm ngặt từ pháp luật.
Công ty cổ phần thiết bị công nghệ AQUA
Văn phòng đại diện: 23 Đường Số 4, Cư Xá Chu Văn An, Phường Bình Thạnh, TP.HCM.
Văn phòng giao dịch: Số 2 đường 5, Khu phố 7, KDC Bình Dân, Phường Hiệp Bình, TP HCM.
Văn phòng Hà Nội: Phòng 3A5, Lô B15D13 Khu Đô thị mới Cầu Giấy, Phường Dịch Vọng, Quận Cầu Giấy, Hà Nội.
Hotline: 0909 246 726
Tel: 028 6276 4726
Email: info@aquaco.vn
Tham khảo thêm một số bài viết:
Tại sao các nhà máy nước cần đầu tư hệ thống quan trắc nước cấp online?
Tin tức liên quan
11/02/2026 48 Lượt xem
Trong bối cảnh các quy định về quản lý môi trường tại Việt Nam ngày càng thắt chặt, việc duy trì tính liên tục và độ chính xác của dữ liệu quan trắc tự động đã trở thành yêu cầu bắt buộc đối với mọi doanh nghiệp. Kỳ nghỉ Tết Nguyên Đán thường kéo dài từ bảy đến mười ngày, tạo ra những thách thức lớn trong việc giám sát và bảo trì hệ thống khi nhân sự vận hành trực tiếp vắng mặt.
31/01/2026 88 Lượt xem
Trong các hệ thống xử lý nước thải công nghiệp, việc duy trì vận hành ổn định luôn là thách thức lớn do đặc tính nước thải biến động và điều kiện môi trường khắc nghiệt. Để đảm bảo hiệu quả xử lý và tuân thủ các quy định môi trường, doanh nghiệp cần đặc biệt chú trọng đến công tác quan trắc, lựa chọn cảm biến phù hợp và thực hiện bảo trì thiết bị đúng cách.
28/01/2026 110 Lượt xem
Nước thải y tế là loại nước thải đặc thù phát sinh từ các hoạt động khám chữa bệnh, xét nghiệm và nghiên cứu tại các bệnh viện, phòng khám, trung tâm y tế và phòng thí nghiệm. Được đánh giá là một trong những nguồn thải nguy hại nhất, nước thải y tế chứa đựng hỗn tạp của các mầm bệnh sinh học, hóa chất độc hại và dư lượng thuốc kháng sinh.
Việc thiếu kiểm soát hoặc xử lý không hiệu quả có thể dẫn đến những hậu quả như ô nhiễm nguồn nước nghiêm trọng, nguy cơ bùng phát dịch bệnh trong cộng đồng.
24/01/2026 106 Lượt xem
Trong kỷ nguyên công nghiệp, dữ liệu về chất lượng nước không chỉ đơn thuần là các con số báo cáo, mà còn là cơ sở pháp lý và là kim chỉ nam cho các quyết định vận hành hệ thống xử lý nước thải, nước cấp có giá trị hàng tỷ đồng. Tuy nhiên, một thực tế tồn tại trong các phòng thí nghiệm truyền thống là sai số tích lũy. Sai số này đến từ sự biến thiên của kỹ năng kỹ thuật viên, sự nhiễm bẩn của dụng cụ thủy tinh, và sự suy giảm chất lượng của hóa chất tự pha chế.
22/01/2026 150 Lượt xem
Trong các hệ thống nước siêu tinh khiết như lò hơi nhiệt điện, nước cấp công nghệ cao hay ngành bán dẫn, nồng độ Oxy hòa tan (DO – Dissolved Oxygen) thường chỉ tồn tại ở đơn vị phần tỷ (ppb (µg/L)). Ở dải đo này, việc sử dụng các sensor DO thông thường không chỉ cho kết quả thiếu chính xác mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro vận hành nghiêm trọng.
Đó là lý do các hệ thống này đòi hỏi giải pháp đo DO có độ nhạy cực cao, ổn định lâu dài và đáng tin cậy như ORBISPHERE 3650 và ORBISPHERE 3100 đến từ HACH.
15/01/2026 147 Lượt xem
Trong bối cảnh các quy định về quản lý môi trường ngày càng được siết chặt, việc giám sát chất lượng nước ổn định và chính xác đã trở thành ưu tiên hàng đầu của nhiều doanh nghiệp và đơn vị quản lý. Cùng với sự phát triển của công nghệ, các giải pháp quan trắc môi trường nước cũng không ngừng được cải tiến theo hướng tự động hóa và tích hợp. Thông qua quá trình triển khai thực tế, Aquaco nhận thấy rằng giải pháp panel quan trắc nước tự động lắp sẵn đang dần trở thành xu hướng tất yếu.
13/01/2026 148 Lượt xem
Trong bối cảnh quy định về quản lý tài nguyên nước ngày càng thắt chặt, việc giám sát khai thác nước dưới đất không còn dừng lại ở trách nhiệm tuân thủ pháp luật mà đã trở thành bài toán tối ưu chi phí cho doanh nghiệp. Thay vì phụ thuộc vào phương pháp đo đạc truyền thống vốn tiềm ẩn nhiều sai số và tốn kém nhân lực, hệ thống quan trắc tự động đang trở thành giải pháp thay thế hiệu quả.
09/01/2026 152 Lượt xem
Trong quá trình vận hành, nhà máy nhiệt điện phát sinh nhiều dòng nước thải khác nhau từ hệ thống làm mát, lò hơi, xử lý nước cấp đến các hoạt động bảo trì và sinh hoạt. Mỗi nguồn thải có đặc tính ô nhiễm riêng và tiềm ẩn rủi ro nếu không được kiểm soát chặt chẽ. Việc nhận diện đúng các nguồn phát sinh nước thải và áp dụng giải pháp kiểm soát phù hợp không chỉ giúp nhà máy vận hành ổn định mà còn đảm bảo tuân thủ các quy định nghiêm ngặt về môi trường.
07/01/2026 257 Lượt xem
Trong bối cảnh quản lý môi trường ngày càng thắt chặt, nhiều doanh nghiệp đã đầu tư hệ thống quan trắc nước thải tự động, liên tục để giám sát 24/7. Tuy nhiên, một câu hỏi lớn thường xuyên được đặt ra: “Đã có dữ liệu online truyền trực tiếp về Sở Tài nguyên và Môi trường, liệu doanh nghiệp còn cần phải quan trắc định kỳ nữa hay không?”
05/01/2026 188 Lượt xem
Việc lựa chọn thiết bị quan trắc nước tự động là khâu quan trọng nhất khi xây dựng hệ thống quản lý môi trường tại nhà máy. Một hệ thống thiết bị tốt giúp doanh nghiệp báo cáo số liệu chính xác về Sở NNMT, đây là công cụ để kiểm soát chất lượng nước thải, tránh các rủi ro về pháp lý và xử phạt hành chính cao.
Bài viết này sẽ phân tích chi tiết ưu điểm của 4 thương hiệu thiết bị hàng đầu thế giới đang có mặt tại Việt Nam giúp bạn tìm ra giải pháp phù hợp nhất với điều kiện thực tế của doanh nghiệp
23/12/2025 284 Lượt xem
Nước ngầm là nguồn đầu vào phổ biến trong sản xuất nước uống đóng chai, nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro về chất lượng nếu không được kiểm soát đúng cách. Các doanh nghiệp không chỉ cần đảm bảo chất lượng nước thành phẩm mà còn phải thực hiện quan trắc nước đầu vào theo đúng quy định pháp luật. Việc này giúp doanh nghiệp tuân thủ quy định pháp luật, đảm bảo sự ổn định của hệ thống xử lý và chất lượng sản phẩm đầu ra.
20/12/2025 356 Lượt xem
Trong bối cảnh chuyển đổi số ngành tài nguyên môi trường, hệ thống quan trắc nước mặt tự động đã trở thành công cụ đắc lực giúp giám sát chất lượng nguồn nước 24/7. Tuy nhiên, hệ thống này vận hành phức tạp và thường xuyên phát sinh các lỗi kỹ thuật làm gián đoạn số liệu hoặc sai lệch kết quả.
Bài viết này sẽ phân tích chi tiết các nhóm lỗi phổ biến từ thiết bị cảm biến, hệ thống truyền dẫn đến quy trình vận hành và cung cấp giải pháp khắc phục hiệu quả nhất.
Xem thêm