NHỮNG YẾU TỐ LÀM TĂNG CHI PHÍ VẬN HÀNH HỆ THỐNG QUAN TRẮC ONLINE

Khi đầu tư hệ thống quan trắc, doanh nghiệp thường tập trung vào giá thiết bị, chi phí lắp đặt và các vật tư tiêu hao cơ bản. Tuy nhiên, tổng chi phí thực tế còn chịu ảnh hưởng bởi cấu hình hệ thống, đặc tính nguồn nước, phương án lấy mẫu, điều kiện nhà trạm, cách quản lý dữ liệu và khả năng xử lý sự cố. Nếu những yếu tố này không được đánh giá ngay từ đầu, doanh nghiệp có thể phải tăng tần suất bảo trì, bổ sung nhân sự hoặc phát sinh nhiều lần can thiệp tại hiện trường trong quá trình vận hành.

1. Chi phí cần được đánh giá trong toàn bộ vòng đời hệ thống 

Giá mua thiết bị và chi phí lắp đặt chỉ phản ánh khoản đầu tư ban đầu. Sau khi hệ thống đi vào hoạt động, doanh nghiệp còn phải duy trì nhiều hạng mục liên quan đến lấy mẫu, làm sạch, hiệu chuẩn, vật tư tiêu hao, truyền dữ liệu, nhân sự và xử lý sự cố. 

Vì vậy, khi so sánh các phương án, doanh nghiệp nên xem xét tổng chi phí sở hữu hay Total cost of ownership - TCO. Chỉ số này bao gồm toàn bộ chi phí cần thiết để đầu tư, vận hành và duy trì hệ thống trong một khoảng thời gian nhất định.

Có thể khái quát TCO theo công thức: 

TCO = chi phí đầu tư + chi phí vận hành định kỳ + bảo trì và hiệu chuẩn + vật tư tiêu hao + quản lý dữ liệu + xử lý sự cố và thay thế

Hai hệ thống có cùng số lượng chỉ tiêu và mức đầu tư gần tương đương vẫn có thể tạo ra chi phí vận hành khác nhau. Sự khác biệt thường nằm ở tần suất vệ sinh, lượng hóa chất sử dụng, tuổi thọ vật tư, khả năng giám sát từ xa và mức độ thuận tiện khi bảo trì.

2. Thiết kế chưa phù hợp làm tăng chi phí ngay từ đầu 

Một hệ thống quan trắc chỉ vận hành hiệu quả khi được thiết kế dựa trên đặc tính nguồn nước, điều kiện lắp đặt và yêu cầu quản lý thực tế. Nếu cấu hình chủ yếu dựa trên danh sách chỉ tiêu cần đo mà chưa đánh giá đầy đủ hiện trường, chi phí phát sinh có thể xuất hiện ngay sau khi hệ thống được đưa vào sử dụng. 

2.1. Cấu hình không phù hợp với đặc tính nguồn nước 

Mỗi nguồn nước có đặc điểm khác nhau về độ đục, chất rắn lơ lửng, dầu mỡ, nhiệt độ, ph, độ mặn, lưu lượng và thành phần hóa học. Đây là những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến cảm biến, buồng đo, đường ống và hệ thống lấy mẫu. 

Nguồn nước có nhiều cặn hoặc chất rắn lơ lửng có thể làm tăng nguy cơ bám bẩn và tắc nghẽn đường ống. Nước chứa dầu mỡ hoặc sinh khối vi sinh có thể hình thành lớp bám trên bề mặt đầu dò, khiến thiết bị phản hồi chậm hoặc xuất hiện sai lệch. Trong một số môi trường, thành phần hóa học của mẫu còn có thể ảnh hưởng đến vật liệu tiếp xúc và tuổi thọ của linh kiện. 

Khi lựa chọn chưa đúng nguyên lý đo, dải đo hoặc phương án xử lý mẫu, doanh nghiệp có thể phải vệ sinh, hiệu chuẩn và thay vật tư thường xuyên hơn dự kiến. Thiết bị có giá đầu tư ban đầu thấp nhưng không phù hợp với nền mẫu vì vậy chưa chắc là phương án có chi phí thấp trong dài hạn. 

2.2. Phương án lấy mẫu và vị trí lắp đặt chưa hợp lý 

Vị trí lấy mẫu cần bảo đảm tính đại diện và thuận tiện cho việc kiểm tra, bảo trì. Nếu điểm lấy mẫu có nhiều cặn lắng, bọt, rác hoặc dòng chảy không ổn định, hệ thống có thể phải vận hành với tần suất vệ sinh cao hơn. 

Chiều dài đường ống, độ cao bơm, lưu lượng mẫu và thời gian lưu mẫu trong đường ống cũng cần được tính toán. Đường ống quá dài hoặc bố trí nhiều vị trí khó tiếp cận có thể làm tăng nguy cơ lắng cặn, tắc nghẽn và kéo dài thời gian xử lý khi xảy ra sự cố. 

Bên cạnh đó, khu vực lắp đặt cần được đánh giá về nhiệt độ, độ ẩm, bụi, khả năng thông gió, nguồn điện, tiếp địa, chống sét và kết nối truyền dữ liệu. Nếu hạ tầng nhà trạm chưa phù hợp, doanh nghiệp có thể phải bổ sung điều hòa, quạt thông gió, bộ lưu điện hoặc các thiết bị bảo vệ sau khi hệ thống đã đi vào hoạt động. 

3. Chi phí lấy mẫu, làm sạch và vật tư tiêu hao 

Các bộ phận tiếp xúc trực tiếp với mẫu nước thường cần được kiểm tra và bảo trì định kỳ. Tần suất thực hiện phụ thuộc vào đặc tính nguồn nước, nguyên lý đo, điều kiện môi trường và cấu hình của từng hệ thống. 

3.1. Hệ thống lấy mẫu và làm sạch 

Hệ thống lấy mẫu có thể bao gồm bơm, van, đường ống, bộ lọc, buồng chứa và các bộ phận điều chỉnh lưu lượng. Khi một trong những hạng mục này hoạt động không ổn định, mẫu đưa đến thiết bị có thể không còn đại diện cho điều kiện thực tế. 

Việc bảo trì vì vậy không chỉ giới hạn ở cảm biến hoặc máy phân tích. Doanh nghiệp còn phải tính đến thời gian vệ sinh đường ống, kiểm tra bơm, thay bộ lọc, xử lý cặn và khắc phục các vị trí rò rỉ hoặc tắc nghẽn. 

Một phương án làm sạch phù hợp có thể giảm lượng cặn bám và kéo dài khoảng thời gian giữa các lần can thiệp. Tuy nhiên, hệ thống làm sạch cũng cần được lựa chọn theo từng thiết bị và đặc tính mẫu, tránh đầu tư thêm các chức năng không cần thiết hoặc làm cấu hình trở nên quá phức tạp. 

3.2. Hiệu chuẩn và vật tư tiêu hao 

Trong quá trình vận hành, doanh nghiệp có thể phải sử dụng dung dịch chuẩn, thuốc thử, hóa chất làm sạch, màng điện cực, ống bơm, bộ lọc và nhiều linh kiện hao mòn khác. Mỗi vật tư có chu kỳ sử dụng, điều kiện bảo quản và yêu cầu thay thế riêng. 

Chi phí vật tư không nên chỉ được tính theo giá của từng sản phẩm. Doanh nghiệp cần xem xét đồng thời mức tiêu thụ, thời hạn sử dụng, tần suất hiệu chuẩn và khả năng cung ứng khi cần thay thế. 

Nếu vật tư có thời gian đặt hàng dài hoặc không được dự trữ phù hợp, một linh kiện có giá trị không lớn vẫn có thể khiến thiết bị ngừng hoạt động trong thời gian dài. Vì vậy, danh mục vật tư dự phòng và kế hoạch thay thế định kỳ cần được xây dựng ngay từ giai đoạn chuyển giao vận hành. 

Khách hàng có thể tham khảo thêm quy trình và các hạng mục bảo trì trạm quan trắc nước thải để xác định những công việc cần đưa vào kế hoạch vận hành. 

Xem thêm: Những điều cần quan tâm trong quan trắc nước thải công nghiệp

4. Dữ liệu khó quản lý làm tăng nhu cầu nhân sự 

Dữ liệu quan trắc chỉ phát huy giá trị khi được ghi nhận liên tục, có độ tin cậy và có thể truy xuất khi cần thiết. Giá trị đo biến động không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với thiết bị gặp sự cố. Nguyên nhân có thể đến từ sự thay đổi thực tế của nguồn nước, quá trình xử lý, hệ thống lấy mẫu hoặc thiết bị đo. 

Khi xuất hiện một giá trị bất thường, nhân sự vận hành cần đối chiếu dữ liệu hiện tại với lịch sử đo, tình trạng thiết bị và thông tin vận hành tại cùng thời điểm. Nếu dữ liệu được lưu trữ rời rạc hoặc phải tổng hợp thủ công từ nhiều nguồn, quá trình xác minh sẽ mất nhiều thời gian hơn. 

Hệ thống quản lý tập trung có thể hỗ trợ theo dõi giá trị hiện tại, biểu đồ xu hướng, lịch sử cảnh báo và trạng thái thiết bị. Nhờ đó, người vận hành có thêm cơ sở để xác định thời điểm bắt đầu xuất hiện bất thường và thu hẹp phạm vi cần kiểm tra. 

Khả năng giám sát từ xa không loại bỏ hoàn toàn nhu cầu kiểm tra tại hiện trường, nhưng có thể hạn chế những lần di chuyển chưa cần thiết. Nhân sự kỹ thuật có thể kiểm tra sơ bộ tình trạng kết nối, tín hiệu và diễn biến dữ liệu trước khi quyết định phương án xử lý. 

Việc tự động hóa cũng cần được lựa chọn phù hợp. Một hệ thống có quá nhiều chức năng nhưng không phục vụ nhu cầu thực tế có thể làm tăng độ phức tạp, chi phí bảo trì và yêu cầu đào tạo nhân sự. Mục tiêu cần hướng đến là giảm những thao tác lặp lại và cung cấp đúng thông tin cần thiết cho người vận hành. 

Để khai thác dữ liệu hiệu quả hơn, doanh nghiệp có thể tham khảo cách theo dõi xu hướng biến động thay vì chỉ nhìn giá trị tại một thời điểm.

5. Xử lý sự cố chậm làm tăng tổng chi phí vận hành 

Nhiều sự cố của hệ thống quan trắc không xuất hiện đột ngột mà bắt đầu từ những dấu hiệu nhỏ như tín hiệu trôi dần, dữ liệu dao động bất thường, giá trị giữ nguyên trong thời gian dài, lưu lượng mẫu giảm hoặc đường truyền thường xuyên gián đoạn. 

Nếu những dấu hiệu này không được phát hiện sớm, một vấn đề nhỏ có thể phát triển thành sự cố ảnh hưởng đến nhiều bộ phận. Khi đó, nhân sự kỹ thuật phải dành thêm thời gian để kiểm tra, xác định nguyên nhân, thay thế vật tư và khôi phục hoạt động của hệ thống. 

Chi phí của một lần xử lý sự cố có thể bao gồm: 

• Nhân công kỹ thuật. 

• Chi phí di chuyển đến hiện trường. 

• Linh kiện và vật tư thay thế. 

• Thời gian thiết bị ngừng hoạt động. 

• Công việc kiểm tra và xác minh lại dữ liệu. 

• Các biện pháp khắc phục sau khi hệ thống được phục hồi. 

Cảnh báo sớm và khả năng chẩn đoán trạng thái từ xa giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong việc xử lý. Tuy nhiên, ngưỡng cảnh báo cần được thiết lập phù hợp để tránh phát sinh quá nhiều cảnh báo không cần thiết. Các yếu tố như thời gian trễ, mức độ biến động, trạng thái thiết bị và điều kiện vận hành nên được xem xét đồng thời. 

Doanh nghiệp cũng cần xác định trước những linh kiện quan trọng, thời gian cung ứng và phương án hỗ trợ kỹ thuật. Việc chờ phụ tùng hoặc tìm kiếm đơn vị xử lý sau khi sự cố đã xảy ra có thể kéo dài thời gian gián đoạn và làm tăng đáng kể tổng chi phí. 

6. Cách đánh giá TCO trước khi lựa chọn hệ thống 

TCO nên được dự toán cho một khoảng thời gian đủ dài, thường từ ba đến năm năm hoặc theo vòng đời dự kiến của thiết bị. Các phương án chỉ có thể được so sánh chính xác khi sử dụng cùng phạm vi chỉ tiêu, điều kiện vận hành và mức độ dịch vụ. 

Bên cạnh chi phí, doanh nghiệp cần đánh giá khả năng tiếp cận vị trí bảo trì, mức độ sẵn có của vật tư, yêu cầu đào tạo và khả năng mở rộng hệ thống trong tương lai. Cấu hình phù hợp không nhất thiết là cấu hình có nhiều thiết bị hoặc chức năng nhất, mà là phương án đáp ứng đúng yêu cầu đo và có thể duy trì ổn định trong điều kiện thực tế. 

7. AQUACO tối ưu chi phí ngay từ khâu thiết kế 

Kiểm soát chi phí vận hành cần được bắt đầu trước khi lựa chọn thiết bị. Đặc tính nguồn nước, vị trí lấy mẫu, dải đo, yêu cầu làm sạch, điều kiện nhà trạm và phương thức quản lý dữ liệu cần được xem xét đồng bộ. 

AQUACO là đại lý hach được ủy quyền tại Việt Nam, cung cấp thiết bị phân tích nước và giải pháp quan trắc cho nhiều nhu cầu sử dụng. Tùy theo đặc điểm dự án, AQUACO hỗ trợ: 

• Khảo sát nguồn nước và điều kiện lắp đặt. 

• Lựa chọn nguyên lý đo, dải đo và cấu hình thiết bị. 

• Thiết kế phương án lấy mẫu và làm sạch. 

• Tích hợp thiết bị, bộ điều khiển và hệ thống truyền dữ liệu. 

• Hướng dẫn hiệu chuẩn và chuyển giao vận hành. 

• Xây dựng kế hoạch bảo trì và danh mục vật tư dự phòng. 

• Theo dõi, kiểm tra và xử lý sự cố trong quá trình sử dụng. 

Việc đánh giá đúng điều kiện thực tế giúp doanh nghiệp hạn chế đầu tư những chức năng không cần thiết, đồng thời giảm nguy cơ phát sinh chi phí do cấu hình không phù hợp. Đây cũng là cơ sở để duy trì dữ liệu ổn định, chủ động kế hoạch bảo trì và sử dụng hiệu quả nguồn lực vận hành.

Chi phí thấp nhất không phải lúc nào cũng đến từ thiết bị có giá mua thấp nhất. Một hệ thống được lựa chọn đúng, dễ bảo trì, có vật tư phù hợp và được hỗ trợ kỹ thuật kịp thời có thể mang lại hiệu quả kinh tế tốt hơn trong toàn bộ vòng đời. 

Liên hệ AQUACO để được khảo sát và tư vấn giải pháp quan trắc phù hợp với điều kiện vận hành, yêu cầu dữ liệu và kế hoạch chi phí của từng dự án. 

CÔNG TY CỔ PHẦN THIẾT BỊ CÔNG NGHỆ AQUA 

• Văn phòng đại diện:  23 Đường Số 4, Cư Xá Chu Văn An, Phường Bình Thạnh, TP.HCM.  

• Văn phòng giao dịch: Số 2 đường 5, Khu phố 67, Phường Hiệp Bình, TP HCM.

• Văn phòng Hà Nội: 18-D4 Thanh Xuân Bắc, Phường Thanh Xuân, Hà Nội

• Hotline:  0909 246 726   

• Tel: 028 6276 4726   

• Email: info@aquaco.vn