QUAN TRẮC NƯỚC SẠCH A-Z: HƯỚNG DẪN TOÀN DIỆN VỀ QUY TRÌNH, CHỈ TIÊU & CÔNG NGHỆ MỚI NHẤT
- 1. Quan trắc nước sạch là gì? Tại sao phải quan trắc nước sạch?
- 2. Cơ sở pháp lý của quan trắc nước sạch
- 3. Các chỉ tiêu và tần suất quan trắc nước sạch bắt buộc theo QCVN 01-1:2024/BYT
- 3.1. Phân loại chỉ tiêu quan trắc nước sạch theo QCVN 01-1:2024/BYT
- 3.2. Quy định về tần suất quan trắc và giám sát
- 4. Công nghệ quan trắc nước sạch hiện đại
Trong bối cảnh đô thị hóa và biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng, nguồn nước sạch trở thành một tài sản vô cùng quý giá. Nước không chỉ là nhu cầu thiết yếu mà còn là yếu tố tiên quyết đối với sức khỏe và sự phát triển bền vững. Trách nhiệm đảm bảo chất lượng nước cấp luôn thuộc về các đơn vị sản xuất và cung cấp nước. Vậy nước đã qua xử lý có thực sự an toàn trong suốt quá trình vận chuyển qua mạng lưới cấp nước phức tạp?
Câu trả lời nằm ở hoạt động quan trắc nước sạch, khâu kiểm soát chất lượng
1. Quan trắc nước sạch là gì? Tại sao phải quan trắc nước sạch?
Quan trắc nước sạch (hay quan trắc chất lượng nước cấp) là quá trình theo dõi, đo lường và đánh giá các chỉ tiêu chất lượng nước một cách thường xuyên, liên tục tại các điểm trọng yếu (như đầu ra nhà máy và trên mạng lưới).
Hoạt động này không chỉ là yêu cầu bắt buộc để tuân thủ pháp luật (theo QCVN 01-1:2024/BYT) mà còn giúp đơn vị cấp nước:
-
Phát hiện và cảnh báo sớm mọi biến động bất thường về chất lượng nước (ví dụ: mất Clo dư, tăng độ đục).
-
Đảm bảo sự minh bạch và xây dựng lòng tin với người tiêu dùng.
-
Tối ưu hóa quy trình vận hành và xử lý nước.
2. Cơ sở pháp lý của quan trắc nước sạch
Mọi đơn vị cấp nước tại Việt Nam đều phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về kiểm tra, giám sát chất lượng nước. Cơ sở pháp lý chính đang chuyển đổi như sau:
-
Quy chuẩn áp dụng: QCVN 01-1:2024/BYT – Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước sạch sử dụng cho mục đích sinh hoạt.
-
Các nhóm chỉ tiêu bắt buộc phải kiểm tra (Nhóm A, Nhóm B).
-
Ngưỡng giới hạn cho phép của từng chỉ tiêu.
-
Tần suất, chế độ kiểm tra giám sát chất lượng nước sạch.
Yêu cầu về quan trắc tự động: Ngoài việc kiểm tra định kỳ tại phòng thí nghiệm, các quy định hiện đại cũng khuyến khích và dần bắt buộc các đơn vị cấp nước quy mô lớn phải lắp đặt hệ thống quan trắc online/tự động tại các điểm chiến lược để giám sát các thông số quan trọng 24/7 và truyền dữ liệu về cơ quan quản lý.
3. Các chỉ tiêu và tần suất quan trắc nước sạch bắt buộc theo QCVN 01-1:2024/BYT
Việc quan trắc nước sạch được thực hiện dựa trên các nhóm chỉ tiêu và tần suất cụ thể được quy định chi tiết trong Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 01-1:2024/BYT. Quy chuẩn đã được xây dựng theo hướng nghiêm ngặt hơn, phù hợp với tiêu chuẩn quốc tế và tình hình ô nhiễm hiện nay.
3.1. Phân loại chỉ tiêu quan trắc nước sạch theo QCVN 01-1:2024/BYT
Quy chuẩn mới phân loại các thông số thành hai nhóm chính, quy định tần suất và phương pháp giám sát khác nhau:
A. Nhóm chỉ tiêu A (thông số bắt buộc áp dụng và quan trắc thường xuyên)
Đây là nhóm các chỉ tiêu cơ bản, dễ bị biến động và ảnh hưởng trực tiếp, tức thời đến sức khỏe, do đó cần được kiểm soát liên tục và chặt chẽ nhất. Các đơn vị cấp nước bắt buộc phải kiểm tra tất cả các thông số này.
|
Chỉ tiêu |
Ngưỡng giới hạn (Ví dụ) |
Vai trò trong Quan trắc Online |
|
Clo dư |
Trong khoảng 0.2 - 1.0 mg/L |
Cực kỳ quan trọng. Kiểm soát hiệu quả khử trùng và ngăn ngừa tái nhiễm. |
|
Độ đục |
2 NTU |
Chỉ thị hiệu quả lọc. Tăng đột ngột cảnh báo sự cố. |
|
pH |
6.0 - 8.5 |
Đảm bảo tính ổn định, tối ưu hóa quá trình khử trùng. |
|
Amoni (NH4+) |
1 mg/L |
Chỉ thị ô nhiễm hữu cơ và hiệu quả xử lý. |
|
Permanganate (Chỉ số KMnO4) |
< 2 mg/L |
Chỉ thị mức độ chất hữu cơ dễ bị oxy hóa. |
|
E.coli/Coliform |
<1 CFU/100 mL |
Chỉ tiêu vi sinh bắt buộc (thường kiểm tra nhanh/phòng thí nghiệm). |
B. Nhóm Chỉ tiêu B (Thông số Áp dụng theo Đặc thù Địa phương)
Bao gồm các chỉ tiêu hóa học vô cơ, hữu cơ độc hại, thuốc bảo vệ thực vật và phóng xạ. Các chỉ tiêu này có tần suất kiểm tra thấp hơn và việc lựa chọn thông số để giám sát sẽ dựa trên:
-
Đặc điểm nguồn nước thô (nước mặt, nước ngầm).
-
Nguy cơ ô nhiễm công nghiệp/nông nghiệp tại khu vực.
-
Quyết định của UBND cấp tỉnh/thành phố.
3.2. Quy định về tần suất quan trắc và giám sát
Quy chuẩn QCVN 01-1:2024/BYT quy định tần suất quan trắc dựa trên công suất thiết kế của hệ thống cấp nước và loại hình kiểm tra:
-
Đối với đơn vị có công suất hệ thống cấp nước >= 1000 m3/ ngày đêm, tần suất thử nghiệm định kỳ nội kiểm là 1 lần/ ngày đối với các chỉ tiêu nhóm A, 6 tháng/ lần đối với các chỉ tiêu nhóm B. Ngoại kiểm ít nhất 3 tháng/ lần
-
Đối với đơn vị có công suất hệ thống cấp nước < 1000 m3/ ngày đêm, tần suất thử nghiệm định kỳ nội kiểm tối thiểu là 3 lần/tuần đối với các chỉ tiêu nhóm A, 6 tháng/ lần đối với các chỉ tiêu nhóm B. Ngoại kiểm ít nhất 6 tháng/ lần
Việc quan trắc nước sạch online cho các chỉ tiêu nhóm A (đặc biệt là Clo dư, Độ đục, pH) được khuyến khích tối đa, giúp đơn vị cấp nước đạt chuẩn tần suất giám sát 01 lần/ngày đêm một cách tự động và chính xác, loại bỏ rủi ro sai sót của việc lấy mẫu thủ công.
4. Công nghệ quan trắc nước sạch hiện đại
Aquaco cung cấp giải pháp quan trắc nước sạch online toàn diện, giúp các đơn vị cấp nước kiểm soát chất lượng 24/7 và tối ưu hóa vận hành. Được cấu thành từ 3 thành phần chính, được thiết kế theo mô hình tích hợp, đảm bảo tính ổn định, độ chính xác cao và khả năng kết nối linh hoạt theo quy định của cơ quan chức năng.
4.1. Bộ cảm biến và thiết bị đo phân tích
Tùy theo điều kiện thực tế của từng điểm lấy mẫu (nguồn, sau xử lý, sau khử trùng, mạng phân phối...), bộ cảm biến có thể bao gồm:
-
Cảm biến đo pH: giúp xác định mức độ axit/kiềm.
-
Máy phân tích độ đục TU5300/ TU5400: phản ánh độ trong của nước, là chỉ tiêu nhạy để phát hiện rò rỉ, xâm nhập hoặc sự cố trong quá trình xử lý.
-
Máy phân tích Clo dư CL17sc/ Cl17sc ULR: đảm bảo nước sau khử trùng vẫn duy trì nồng độ Clo an toàn, đủ khả năng diệt khuẩn nhưng không vượt ngưỡng gây ảnh hưởng đến sức khỏe.
-
Cảm biến amoni, nitrat, TOC hoặc độ kiềm (tùy chọn): hỗ trợ mở rộng phạm vi giám sát cho các nhà máy nước yêu cầu cao về chất lượng và an toàn sinh học.
Các cảm biến và máy phân tích sử dụng công nghệ quang học và điện cực thông minh (ISE) giảm thiểu trôi số, tự động hiệu chuẩn và lưu trữ dữ liệu hiệu chuẩn riêng biệt. Nhờ đó, thiết bị duy trì độ chính xác lâu dài và dễ dàng thay thế, bảo trì.
4.2. Bộ điều khiển trung tâm, truyền dữ liệu (Data Logger) và nền tảng phần mềm giám sát
-
Toàn bộ dữ liệu thu được từ cảm biến được truyền đến bộ thu thập dữ liệu (Data Logger) – nơi lưu trữ, xử lý sơ bộ sau đó truyền dữ liệu về bộ hiển thị và gửi thông tin về phần mềm trung tâm hoặc nền tảng giám sát trực tuyến như Aqua IoT Webserver.
-
Các dữ liệu được ghi nhận theo dữ liệu real-time, hiển thị trực quan qua biểu đồ xu hướng hoặc bản đồ GIS.
-
Hệ thống cảnh báo đa kênh tự động gửi cảnh báo qua SMS, Email, hoặc thông báo ứng dụng ngay khi bất kỳ thông số nào vượt ngưỡng cho phép.
-
Tự động trích xuất các báo cáo tuân thủ theo form mẫu của cơ quan quản lý, giúp tiết kiệm thời gian và đảm bảo tính chính xác pháp lý.
-
Hệ thống có khả năng kết nối linh hoạt qua 4G/5G, LAN hoặc Modbus RTU/TCP, tương thích với Trung tâm điều hành SCADA hoặc hệ thống quản lý của cơ quan chức năng.
Có thể nói, quan trắc nước sạch là một quá trình liên tục, yêu cầu sự kết hợp giữa việc tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn pháp lý và ứng dụng công nghệ hiện đại. Việc duy trì chất lượng nước an toàn, ổn định không chỉ là trách nhiệm pháp lý mà còn là cam kết đạo đức đối với sức khỏe cộng đồng và uy tín của đơn vị cấp nước.
📞 Liên hệ Aquaco ngay để nhận tư vấn giải pháp quan trắc nước sạch online
Với vai trò là đại lý ủy quyền chính thức của Hach tại Việt Nam, Aquaco cung cấp đầy đủ tất cả các dòng thiết bị cho hệ thống quan trắc nước sạch. Nếu bạn muốn lắp đặt trạm quan trắc tự động để giám sát Clo dư, Độ đục, pH, Amoni... liên tục 24/7 ? Hãy để đội ngũ chuyên gia của chúng tôi phân tích nhu cầu cụ thể của hệ thống cấp nước của bạn và thiết kế giải pháp quan trắc tối ưu nhất.
Tin tức liên quan
31/01/2026 63 Lượt xem
Trong các hệ thống xử lý nước thải công nghiệp, việc duy trì vận hành ổn định luôn là thách thức lớn do đặc tính nước thải biến động và điều kiện môi trường khắc nghiệt. Để đảm bảo hiệu quả xử lý và tuân thủ các quy định môi trường, doanh nghiệp cần đặc biệt chú trọng đến công tác quan trắc, lựa chọn cảm biến phù hợp và thực hiện bảo trì thiết bị đúng cách.
28/01/2026 82 Lượt xem
Nước thải y tế là loại nước thải đặc thù phát sinh từ các hoạt động khám chữa bệnh, xét nghiệm và nghiên cứu tại các bệnh viện, phòng khám, trung tâm y tế và phòng thí nghiệm. Được đánh giá là một trong những nguồn thải nguy hại nhất, nước thải y tế chứa đựng hỗn tạp của các mầm bệnh sinh học, hóa chất độc hại và dư lượng thuốc kháng sinh.
Việc thiếu kiểm soát hoặc xử lý không hiệu quả có thể dẫn đến những hậu quả như ô nhiễm nguồn nước nghiêm trọng, nguy cơ bùng phát dịch bệnh trong cộng đồng.
24/01/2026 91 Lượt xem
Trong kỷ nguyên công nghiệp, dữ liệu về chất lượng nước không chỉ đơn thuần là các con số báo cáo, mà còn là cơ sở pháp lý và là kim chỉ nam cho các quyết định vận hành hệ thống xử lý nước thải, nước cấp có giá trị hàng tỷ đồng. Tuy nhiên, một thực tế tồn tại trong các phòng thí nghiệm truyền thống là sai số tích lũy. Sai số này đến từ sự biến thiên của kỹ năng kỹ thuật viên, sự nhiễm bẩn của dụng cụ thủy tinh, và sự suy giảm chất lượng của hóa chất tự pha chế.
22/01/2026 132 Lượt xem
Trong các hệ thống nước siêu tinh khiết như lò hơi nhiệt điện, nước cấp công nghệ cao hay ngành bán dẫn, nồng độ Oxy hòa tan (DO – Dissolved Oxygen) thường chỉ tồn tại ở đơn vị phần tỷ (ppb (µg/L)). Ở dải đo này, việc sử dụng các sensor DO thông thường không chỉ cho kết quả thiếu chính xác mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro vận hành nghiêm trọng.
Đó là lý do các hệ thống này đòi hỏi giải pháp đo DO có độ nhạy cực cao, ổn định lâu dài và đáng tin cậy như ORBISPHERE 3650 và ORBISPHERE 3100 đến từ HACH.
15/01/2026 136 Lượt xem
Trong bối cảnh các quy định về quản lý môi trường ngày càng được siết chặt, việc giám sát chất lượng nước ổn định và chính xác đã trở thành ưu tiên hàng đầu của nhiều doanh nghiệp và đơn vị quản lý. Cùng với sự phát triển của công nghệ, các giải pháp quan trắc môi trường nước cũng không ngừng được cải tiến theo hướng tự động hóa và tích hợp. Thông qua quá trình triển khai thực tế, Aquaco nhận thấy rằng giải pháp panel quan trắc nước tự động lắp sẵn đang dần trở thành xu hướng tất yếu.
13/01/2026 127 Lượt xem
Trong bối cảnh quy định về quản lý tài nguyên nước ngày càng thắt chặt, việc giám sát khai thác nước dưới đất không còn dừng lại ở trách nhiệm tuân thủ pháp luật mà đã trở thành bài toán tối ưu chi phí cho doanh nghiệp. Thay vì phụ thuộc vào phương pháp đo đạc truyền thống vốn tiềm ẩn nhiều sai số và tốn kém nhân lực, hệ thống quan trắc tự động đang trở thành giải pháp thay thế hiệu quả.
09/01/2026 141 Lượt xem
Trong quá trình vận hành, nhà máy nhiệt điện phát sinh nhiều dòng nước thải khác nhau từ hệ thống làm mát, lò hơi, xử lý nước cấp đến các hoạt động bảo trì và sinh hoạt. Mỗi nguồn thải có đặc tính ô nhiễm riêng và tiềm ẩn rủi ro nếu không được kiểm soát chặt chẽ. Việc nhận diện đúng các nguồn phát sinh nước thải và áp dụng giải pháp kiểm soát phù hợp không chỉ giúp nhà máy vận hành ổn định mà còn đảm bảo tuân thủ các quy định nghiêm ngặt về môi trường.
07/01/2026 213 Lượt xem
Trong bối cảnh quản lý môi trường ngày càng thắt chặt, nhiều doanh nghiệp đã đầu tư hệ thống quan trắc nước thải tự động, liên tục để giám sát 24/7. Tuy nhiên, một câu hỏi lớn thường xuyên được đặt ra: “Đã có dữ liệu online truyền trực tiếp về Sở Tài nguyên và Môi trường, liệu doanh nghiệp còn cần phải quan trắc định kỳ nữa hay không?”
05/01/2026 166 Lượt xem
Việc lựa chọn thiết bị quan trắc nước tự động là khâu quan trọng nhất khi xây dựng hệ thống quản lý môi trường tại nhà máy. Một hệ thống thiết bị tốt giúp doanh nghiệp báo cáo số liệu chính xác về Sở NNMT, đây là công cụ để kiểm soát chất lượng nước thải, tránh các rủi ro về pháp lý và xử phạt hành chính cao.
Bài viết này sẽ phân tích chi tiết ưu điểm của 4 thương hiệu thiết bị hàng đầu thế giới đang có mặt tại Việt Nam giúp bạn tìm ra giải pháp phù hợp nhất với điều kiện thực tế của doanh nghiệp
23/12/2025 266 Lượt xem
Nước ngầm là nguồn đầu vào phổ biến trong sản xuất nước uống đóng chai, nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro về chất lượng nếu không được kiểm soát đúng cách. Các doanh nghiệp không chỉ cần đảm bảo chất lượng nước thành phẩm mà còn phải thực hiện quan trắc nước đầu vào theo đúng quy định pháp luật. Việc này giúp doanh nghiệp tuân thủ quy định pháp luật, đảm bảo sự ổn định của hệ thống xử lý và chất lượng sản phẩm đầu ra.
20/12/2025 311 Lượt xem
Trong bối cảnh chuyển đổi số ngành tài nguyên môi trường, hệ thống quan trắc nước mặt tự động đã trở thành công cụ đắc lực giúp giám sát chất lượng nguồn nước 24/7. Tuy nhiên, hệ thống này vận hành phức tạp và thường xuyên phát sinh các lỗi kỹ thuật làm gián đoạn số liệu hoặc sai lệch kết quả.
Bài viết này sẽ phân tích chi tiết các nhóm lỗi phổ biến từ thiết bị cảm biến, hệ thống truyền dẫn đến quy trình vận hành và cung cấp giải pháp khắc phục hiệu quả nhất.
17/12/2025 231 Lượt xem
Hiện nay, các yêu cầu về quan trắc chất lượng nước ngày càng chặt chẽ, các hệ thống giám sát cần đảm bảo đo lường chính xác, ổn định và dễ quản lý dữ liệu. Việc kết nối cảm biến, quản lý tập trung và mở rộng linh hoạt là yêu cầu quan trọng đối với các trạm quan trắc nước thô, nước cấp và nước thải. HACH SC1000 là bộ điều khiển trung tâm cho hệ thống quan trắc, cho phép kết nối đa cảm biến, quản lý dữ liệu tập trung và vận hành ổn định.
Xem thêm