QUAN TRẮC NƯỚC NGẦM TỰ ĐỘNG - YÊU CẦU BẮT BUỘC THEO NGHỊ ĐỊNH 53/2024/NĐ-CP

Nước ngầm là nguồn tài nguyên thiết yếu phục vụ sinh hoạt, sản xuất và duy trì cân bằng môi trường. Tuy nhiên, tình trạng khai thác quá mức tại nhiều khu vực đã khiến mực nước ngầm suy giảm, gây sụt lún và xâm nhập mặn nghiêm trọng. Vì vậy, việc giám sát khai thác nước ngầm liên tục và chính xác trở thành yêu cầu bắt buộc trong công tác quản lý tài nguyên nước.

Nhằm tăng cường kiểm soát và ứng dụng công nghệ trong quản lý, Chính phủ đã ban hành Nghị định 53/2024/NĐ-CP, quy định rõ việc lắp đặt hệ thống quan trắc nước ngầm tự động đối với các tổ chức, cá nhân khai thác nước dưới đất. Đây là bước tiến quan trọng hướng tới quản lý nước ngầm minh bạch, hiện đại và bền vững.

1. Cơ sở pháp lý cho quan trắc nước ngầm tự động - Nghị định 53/2024/NĐ-CP 

Ngày 1/5/2024, Nghị định số 53/2024/NĐ-CP của Chính phủ chính thức có hiệu lực, thay thế cho một số quy định cũ liên quan đến quản lý, khai thác và sử dụng tài nguyên nước. Đây là văn bản pháp lý quan trọng, đặt nền tảng cho việc ứng dụng công nghệ trong giám sát khai thác nước mặt, nước ngầm và xả thải vào nguồn nước trên phạm vi toàn quốc. 

Theo quy định tại nghị định này, tổ chức, cá nhân khai thác nước ngầm có lưu lượng từ ngưỡng nhất định trở lên (do Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định chi tiết) phải lắp đặt hệ thống quan trắc nước ngầm tự động, liên tục và truyền dữ liệu trực tuyến về cơ quan quản lý nhà nước. Các thông tin cần giám sát bao gồm mực nước, lưu lượng khai thác, chỉ tiêu chất lượng nước, giúp cơ quan chức năng kiểm soát chính xác mức độ sử dụng tài nguyên nước dưới đất. 

Việc ban hành quy định này thể hiện chủ trương hiện đại hóa quản lý tài nguyên nước, thay thế phương pháp ghi chép thủ công thiếu chính xác và chậm trễ. Từ nay, dữ liệu quan trắc nước ngầm sẽ được thu thập, lưu trữ và chia sẻ theo thời gian thực, phục vụ công tác cấp phép, kiểm tra và bảo vệ nguồn nước một cách minh bạch, hiệu quả. 

2. Quan trắc nước ngầm tự động là gì? 

Quan trắc nước ngầm tự động là quá trình sử dụng các thiết bị cảm biến và hệ thống truyền dữ liệu để theo dõi liên tục các thông số của nước dưới đất như mực nước, lưu lượng khai thác và chất lượng nước. Toàn bộ dữ liệu được thu thập, lưu trữ và truyền trực tuyến về cơ quan quản lý, giúp giám sát tình hình khai thác một cách chính xác và minh bạch theo thời gian thực. 

Một hệ thống quan trắc nước ngầm tự động thường bao gồm: 

• Cảm biến đo mực nước, lưu lượng, áp suất và các chỉ tiêu chất lượng nước. 

• Bộ ghi và truyền dữ liệu (data logger, RTU, modem 4G). 

• Phần mềm giám sát trung tâm, hiển thị và quản lý dữ liệu tập trung. 

So với phương pháp thủ công vốn phụ thuộc vào con người, hệ thống tự động giúp giảm sai số, tiết kiệm nhân lực, đồng thời đáp ứng yêu cầu truyền dữ liệu trực tuyến theo Nghị định 53/2024/NĐ-CP. 

Quan trắc lưu lượng nước ngầm (nước dưới đất)

3. Các yêu cầu kỹ thuật và tiêu chí tuân thủ theo Nghị định 53/2024/NĐ-CP 

Theo Nghị định 53/2024/NĐ-CP, mọi tổ chức, cá nhân khai thác, sử dụng nước ngầm vượt ngưỡng quy định đều phải lắp đặt hệ thống quan trắc nước ngầm tự động, liên tục và truyền dữ liệu trực tuyến về cơ quan quản lý nhà nước. Quy định này nhằm tăng cường giám sát, bảo đảm việc khai thác đúng mục đích, đúng công suất và không gây suy thoái nguồn nước dưới đất. 

Một hệ thống quan trắc đạt chuẩn cần đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật cụ thể sau: 

• Quan trắc liên tục và chính xác: Thiết bị phải ghi nhận được mực nước, lưu lượng khai thác, áp suất và các chỉ tiêu chất lượng nước theo thời gian thực, giúp phản ánh kịp thời tình trạng khai thác. 

• Truyền dữ liệu tự động: Thông tin phải được truyền về cổng dữ liệu của Bộ Tài nguyên và Môi trường hoặc Sở TN&MT địa phương thông qua kết nối Internet/4G, đảm bảo tính minh bạch và đồng bộ dữ liệu toàn quốc. 

• Kiểm định và hiệu chuẩn định kỳ: Thiết bị đo phải được kiểm định theo tiêu chuẩn quốc gia, bảo đảm sai số trong giới hạn cho phép. 

• Chuẩn hóa và bảo mật dữ liệu: Dữ liệu quan trắc phải được mã hóa, lưu trữ đúng định dạng quy định, có khả năng truy xuất và đối chiếu dễ dàng khi cần kiểm tra. 

Ngoài ra, nghị định cũng khuyến khích doanh nghiệp ứng dụng phần mềm giám sát và cảnh báo sớm để chủ động kiểm soát hoạt động khai thác. Việc tuân thủ đúng yêu cầu kỹ thuật không chỉ giúp doanh nghiệp đáp ứng nghĩa vụ pháp lý, mà còn hạn chế rủi ro vi phạm, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên nước và góp phần bảo vệ môi trường lâu dài. 

4. Lợi ích của việc triển khai hệ thống quan trắc nước ngầm tự động 

Việc lắp đặt và vận hành hệ thống quan trắc nước ngầm tự động không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu pháp lý theo Nghị định 53/2024/NĐ-CP, mà còn mang lại nhiều giá trị thiết thực trong công tác quản lý, vận hành và bảo vệ tài nguyên nước. 

4.1. Đối với doanh nghiệp

Hệ thống giúp doanh nghiệp theo dõi liên tục tình trạng khai thác, biết chính xác lưu lượng, mực nước và chất lượng nước theo thời gian thực. Nhờ đó, doanh nghiệp có thể chủ động điều chỉnh hoạt động khai thác, tối ưu hiệu suất sử dụng nước và giảm thiểu chi phí vận hành. Việc tuân thủ đúng quy định còn giúp doanh nghiệp tránh vi phạm pháp luật, giảm nguy cơ bị xử phạt hành chính, đồng thời thể hiện tinh thần trách nhiệm với môi trường. 

4.2. Đối với cơ quan quản lý nhà nước

Dữ liệu được truyền tự động từ các trạm quan trắc giúp cơ quan quản lý nắm bắt tình hình khai thác trên phạm vi rộng, phát hiện sớm các trường hợp vượt công suất, khai thác trái phép hoặc gây suy giảm mực nước. Điều này góp phần xây dựng cơ sở dữ liệu tài nguyên nước thống nhất và minh bạch, phục vụ công tác cấp phép, quy hoạch và ra quyết định quản lý hiệu quả hơn. 

4.3. Đối với môi trường và cộng đồng

Quan trắc nước ngầm tự động giúp phát hiện sớm các biến động bất thường, kịp thời cảnh báo nguy cơ sụt lún, xâm nhập mặn hay ô nhiễm nguồn nước. Đây là bước quan trọng để bảo đảm phát triển kinh tế đi đôi với bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và an sinh cộng đồng. 

5. Giải pháp quan trắc nước ngầm tự động từ Aquaco 

Là đơn vị tiên phong trong lĩnh vực quan trắc và phân tích chất lượng nước tại Việt Nam, Công ty Cổ phần Thiết bị Công nghệ Aqua (Aquaco) cung cấp giải pháp quan trắc nước ngầm tự động toàn diện, đáp ứng đầy đủ yêu cầu kỹ thuật được quy định trong Nghị định 53/2024/NĐ-CP. 

Hệ thống của Aquaco được thiết kế linh hoạt, phù hợp cho cả giếng khai thác công nghiệp và giếng giám sát môi trường, bao gồm: 

• Cảm biến mực nước, áp suất và lưu lượng có độ chính xác cao, hoạt động ổn định trong điều kiện khắc nghiệt. 

• Bộ thu thập và truyền dữ liệu (data logger/RTU) với khả năng kết nối 4G, truyền dữ liệu tự động về cổng tiếp nhận của Bộ TN&MT hoặc Sở TN&MT địa phương. 

• Phần mềm giám sát Aqua IoT giúp hiển thị, lưu trữ và cảnh báo trực tuyến, hỗ trợ quản lý dữ liệu tập trung và báo cáo tức thời. 

Toàn bộ thiết bị đều được kiểm định, hiệu chuẩn định kỳ và có khả năng tích hợp dễ dàng vào hệ thống quản lý dữ liệu quốc gia. Bên cạnh đó, Aquaco còn cung cấp dịch vụ tư vấn, lắp đặt, vận hành, bảo trì và đào tạo sử dụng hệ thống, giúp khách hàng yên tâm về tính ổn định và tuân thủ pháp lý lâu dài. 

Với kinh nghiệm triển khai nhiều dự án quan trắc môi trường trên toàn quốc, Aquaco cam kết mang đến giải pháp hiệu quả, đồng bộ và đáng tin cậy, góp phần cùng doanh nghiệp bảo vệ nguồn nước ngầm bền vững cho tương lai.

Công ty cổ phần thiết bị công nghệ AQUA  

Văn phòng đại diện:  23 Đường Số 4, Cư Xá Chu Văn An, Phường Bình Thạnh, TP.HCM. 

Văn phòng giao dịch: Số 2 đường 5, Khu phố 67, Phường Hiệp Bình, TP HCM.

Hotline:  0909 246 726  

Tel: 028 6276 4726  

Email: info@aquaco.vn